Cztery razy wyższe środki finansowe na wjazd do Polski — co zakłada projekt MSWiA

Do konsultacji trafił projekt rozporządzenia, który podnosi kwoty, jakie cudzoziemiec musi mieć przy sobie, przekraczając polską granicę. Stawka dzienna rośnie z 75 zł do 300 zł, a próg przy krótkim pobycie z 300 zł do 1000 zł. Brzmi dramatycznie i w części przypadków tak jest — ale zanim zaczniesz liczyć, sprawdź jedną rzecz: sporą część naszych czytelników ten wymóg nie dotyczy w ogóle, i to już dziś, na mocy przepisu, którego projekt nie rusza. Poniżej: co dokładnie się zmienia, kogo omija, skąd wzięły się te liczby i na jakim etapie jest projekt.

1. Co dokładnie się zmienia — kwoty dziś i w projekcie

Obowiązujące stawki określa § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 23 lutego 2015 r. w sprawie środków finansowych wymaganych od cudzoziemca wjeżdżającego na terytorium RP (t.j. Dz.U. 2017 poz. 2122). Nie zmieniły się od 2016 r. Projekt podnosi je następująco:

Stawka preferencyjna z § 2 ust. 2 rozporządzenia dotyczy śśle określonych sytuacji, w których część kosztów została już pokryta: uczestników imprezy turystycznej, obozu młodzieżowego lub zawodów sportowych, osób mających opłacone koszty pobytu, przyjeżdżających do placówki leczniczo-sanatoryjnej oraz uczestników programu pracy wakacyjnej uregulowanego umową międzynarodową.

W praktyce różnica wygląda tak. Przy dwutygodniowym pobycie trzeba było wykazać 14 × 75 zł, czyli 1050 zł; po zmianie będzie to 14 × 300 zł, czyli 4200 zł. Przy pobycie miesięcznym — 2250 zł dziś wobec 9000 zł po zmianie. Do tego dochodzą środki na podróż powrotną, o których w sekcji 6.

2. Kogo ten wymóg nie dotyczy w ogóle

To jest najważniejsza część tego tekstu i jednocześnie ta, której w doniesieniach prasowych zwykle brakuje. Obowiązek okazania środków finansowych wynika z art. 25 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1079), ale ta sama ustawa w art. 25 ust. 3 wylicza, kogo on nie dotyczy. Obowiązek nie obejmuje cudzoziemców przekraczających granicę na podstawie:

• karty pobytu (art. 25 ust. 3 pkt 1 lit. f),
• wizy w celu wykonywania pracy (lit. c),
• wizy w celu realizacji zezwolenia na pobyt czasowy w celu łączenia rodzin (lit. e),
• wizy w celu korzystania z ochrony czasowej (lit. d),
• wizy w celu repatriacji (lit. b) oraz wizy związanej z Kartą Polaka (lit. g),
• umów międzynarodowych przewidujących zwolnienie z tego obowiązku albo pokrycie kosztów pobytu przez polskie organy państwowe lub instytucje publiczne (lit. a),
• a także osób przekraczających granicę w związku z niesieniem pomocy charytatywnej lub uczestnictwem w akcji ratunkowej (pkt 2 i 3).

Warto też pamiętać, że kontroli dokumentów i środków dokonuje funkcjonariusz Straży Granicznej podczas przekraczania granicy (art. 25 ust. 5 ustawy), a wykaz dokumentów, których może żądać, ma charakter niewyczerpujący — tak stanowi art. 6 ust. 3 kodeksu granicznego Schengen w związku z załącznikiem I do tego rozporządzenia.

3. Skąd te kwoty — inflacja i treść delegacji ustawowej

Rozporządzenie wydaje się na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a art. 26 ust. 2 nakłada na ministra konkretny obowiązek: zróżnicować kwoty w taki sposób, „aby zapewniona została możliwość pokrycia przez cudzoziemca kosztów zakwaterowania, wyżywienia oraz kosztów tranzytu lub podróży powrotnej”. To jest prawne sedno sprawy: kwota ma odpowiadać realnym kosztom, a nie być symboliczna.

W uzasadnieniu projektu wskazano, że stawki pozostawały zamrożone od 2016 r., podczas gdy według danych GUS skumulowana inflacja w latach 2016–2025 sięgnęła około 56,6%, z najostrzejszym wzrostem w 2022 r. (średnio o 14,4% rok do roku) i 2023 r. (o kolejne 11,4%); w latach 2024 i 2025 dynamika wyhamowała do 3,6% rocznie. Przy takim wzroście kosztów wyżywienia, zakwaterowania i transportu 75 zł dziennie przestało pokrywać realne utrzymanie — a to oznacza, że dotychczasowe rozporządzenie rozmijało się z tym, czego wymaga od niego art. 26 ust. 2 ustawy.

4. Polska na tle pozostałych państw Schengen

Drugi powód zmiany ma charakter unijny. Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c kodeksu granicznego Schengen (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399) warunkiem wjazdu obywatela państwa trzeciego na pobyt do 90 dni w każdym okresie 180-dniowym jest uzasadnienie celu i warunków pobytu oraz posiadanie wystarczających środków utrzymania, zarówno na czas trwania planowanego pobytu, jak i na powrót do państwa pochodzenia. Art. 6 ust. 4 dodaje, że środki te ocenia się stosownie do długości i celu pobytu oraz w stosunku do średnich kosztów taniego wyżywienia i zakwaterowania w danym państwie członkowskim, pomnożonych przez liczbę dni pobytu, a ustalone kwoty referencyjne państwa przekazują Komisji Europejskiej.

Według zestawienia przytoczonego w uzasadnieniu projektu polska stawka 75 zł odpowiadała zaledwie 17–18 euro, co plasowało Polskę wyraźnie poniżej reszty strefy:

Po zmianie polski próg znalazłby się mniej więcej na poziomie Chorwacji, Słowenii i Estonii. Kwoty porównawcze pochodzą z uzasadnienia projektu; przelicznik złotego na euro zależy od bieżącego kursu.

5. Studenci i naukowcy — 2020 zł i mechanizm podwojenia

Osobna stawka z § 2 ust. 3 rozporządzenia dotyczy wjazdu w celu podjęcia lub kontynuowania studiów albo nauki, uczestniczenia w badaniach naukowych lub szkoleniach oraz prowadzenia prac rozwojowych. Dziś wynosi 1270 zł na pierwsze dwa miesiące planowanego pobytu; projekt podnosi ją do 2020 zł.

Ta akurat liczba nie jest przypadkowa i warto zrozumieć jej konstrukcję. W 2015 r. kwotę 1270 zł ustalono jako podwojone kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosiło wówczas 634 zł. Rozporządzeniem Rady Ministrów z 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. 2024 poz. 1044) kryterium to podniesiono do 1010 zł. Projektodawca zastosował ten sam mechanizm: 2 × 1010 zł = 2020 zł. Wzrost jest więc tu wyraźnie łagodniejszy niż przy stawkach ogólnych, bo wynika z aktualizacji innego wskaźnika.

6. Czego projekt nie zmienia — podróż powrotna i dokumenty

Środki na utrzymanie to nie wszystko. § 3 rozporządzenia wymaga odrębnie środków na podróż powrotną lub tranzyt — w wysokości równowartości biletu, nie mniej jednak niż:

• 200 zł przy przyjeździe z państwa sąsiadującego z Polską,
• 500 zł z innego państwa Unii Europejskiej,
• 2500 zł z państwa spoza Unii Europejskiej.

Opis projektu krążący w doniesieniach obejmuje zmiany w § 2, czyli w stawkach na utrzymanie; o kwotach z § 3 nie wspomina. Dopóki tekst projektu nie zostanie ogłoszony, obowiązują kwoty podane wyżej — i to one są dziś podstawą kontroli na granicy. Przy wjeździe spoza UE 2500 zł pozostaje największą pojedynczą pozycją obok stawki dziennej. Obowiązek odpada, jeżeli cudzoziemiec ma bilet powrotny: zgodnie z § 4 ust. 2 taki bilet sam w sobie może potwierdzać posiadanie tych środków.

Obowiązujący katalog dokumentów określa § 4 ust. 1: czek podróżny, zaświadczenie o wysokości limitu na karcie kredytowej wydane przez bank lub instytucję kredytową oraz zaświadczenie o posiadaniu środków płatniczych w banku, SKOK-u lub instytucji kredytowej z siedzibą w Polsce albo innym państwie UE. Jest przy tym pułapka terminowa, o której łatwo zapomnieć: zaświadczenia muszą być wystawione nie wcześniej niż na miesiąc przed dniem przekroczenia granicy (§ 4 ust. 4). Przy wjeździe w celach naukowych dokumentem potwierdzającym środki może być także dokument o przyznaniu stypendium (§ 4 ust. 3).

7. To nie to samo co środki utrzymania przy wniosku o pobyt

Te dwie rzeczy mylą się wyjątkowo często, a mają odrębne podstawy i odrębne kwoty.

Opisywane rozporządzenie dotyczy wyłącznie momentu przekraczania granicy — tego, co trzeba mieć przy sobie i okazać Straży Granicznej. Nie reguluje natomiast przesłanek udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, gdzie ocenia się źródło dochodu i środki utrzymania według zupełnie innych przepisów ustawy o cudzoziemcach. Dla studentów ubiegających się o zezwolenie na pobyt w celu kształcenia obowiązuje nadto osobne rozporządzenie w sprawie wysokości środków finansowych, jakie musi posiadać cudzoziemiec podejmujący lub kontynuujący studia (t.j. Dz.U. 2022 poz. 78), wydane w związku z art. 144 ustawy.

8. Na jakim etapie jest projekt i od kiedy miałby obowiązywać

Projekt figuruje w wykazie prac legislacyjnych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pod numerem 1351; informację o nim opublikowano na stronie ministerstwa 14 października 2026 r., a dokumentacja prac prowadzona jest w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji. Zgodnie z założeniem projektodawcy rozporządzenie ma wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Oznacza to dwie rzeczy. Po pierwsze, do czasu ogłoszenia aktu w Dzienniku Ustaw obowiązują kwoty dotychczasowe i tylko one mogą być podstawą oceny przy przekraczaniu granicy. Po drugie, treść projektu może się jeszcze zmienić w toku konsultacji i uzgodnień — kwoty podane wyżej są kwotami projektowanymi, nie przesądzonymi. Kto planuje przyjazd w najbliższych miesiącach i nie mieści się w żadnym ze zwolnień z sekcji 2, powinien liczyć się z wyższym progiem i przygotować dokumenty z § 4 z odpowiednim wyprzedzeniem — pamiętając o miesięcznym terminie ważności zaświadczeń.