Wymiana dokumentów obywateli UE i członków ich rodzin — termin 3 sierpnia 2026 r.

Urząd do Spraw Cudzoziemców przypomina, że z dniem 3 sierpnia 2026 r. upływa ważność ostatnich dokumentów wydanych obywatelom Unii Europejskiej oraz członkom ich rodzin według wzorów obowiązujących przed 2 sierpnia 2021 r. Wyjaśniamy, kogo dotyczy termin, jaki wniosek i do którego organu złożyć, a także dlaczego utrata ważności dokumentu nie oznacza utraty prawa pobytu w Polsce.

1. Kogo i jakich dokumentów dotyczy termin 3 sierpnia 2026 r.

Termin wynika z przepisów przejściowych ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 2369). Ustawa ta zmieniła wzory dokumentów obowiązujące od 2 sierpnia 2021 r., a dokumenty wydane według wcześniejszych wzorów zachowały ważność jedynie przejściowo — najpóźniej do 3 sierpnia 2026 r.

Zgodnie z komunikatem UDSC termin dotyczy dokumentów wydanych do 1 sierpnia 2021 r. (tj. według wzorów obowiązujących przed 2 sierpnia 2021 r.), a mianowicie:

• zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE (papierowy dokument),
• dokumentu potwierdzającego prawo stałego pobytu obywatela UE,
• karty pobytu członka rodziny obywatela UE,
• karty stałego pobytu członka rodziny obywatela UE.

2. Co zrobić — wniosek o nowy dokument do wojewody

UDSC zachęca, aby przed upływem terminu złożyć odpowiedni wniosek o wydanie nowego dokumentu do wojewody właściwego ze względu na miejsce pobytu. W praktyce masz do rozważenia kilka wariantów działania:

Wariant A — wymiana z wyprzedzeniem (rekomendowany). Złożenie wniosku przed 3 sierpnia 2026 r. pozwala uniknąć okresu, w którym pozostajesz bez ważnego dokumentu potwierdzającego status. To najbezpieczniejsze rozwiązanie zwłaszcza wtedy, gdy dokument jest Ci potrzebny na co dzień (praca, bank, kontrole, podróże).

Wariant B — wniosek po terminie. Również po 3 sierpnia 2026 r. obywatele UE i członkowie ich rodzin będą mogli ubiegać się o wydanie nowego zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu, nowego dokumentu potwierdzającego prawo stałego pobytu, nowej karty pobytowej albo nowej karty stałego pobytu — w związku z upływem ważności posiadanych dokumentów. Nie oznacza to jednak, że warto zwlekać (zob. sekcja 4).

Co ważne — nie zaczynasz procedury od nowa. Obywatele UE nie muszą ponownie ubiegać się o zarejestrowanie pobytu ani o wydanie dokumentu potwierdzającego prawo stałego pobytu, a członkowie ich rodzin nie muszą ponownie ubiegać się o wydanie karty pobytowej lub karty stałego pobytu. Chodzi wyłącznie o wydanie nowego dokumentu potwierdzającego prawo, które już przysługuje.

3. Utrata ważności dokumentu ≠ utrata prawa pobytu

To kluczowa informacja z komunikatu UDSC: utrata ważności powyższych dokumentów nie oznacza utraty prawa pobytu ani prawa stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tak długo, jak obywatel UE spełnia warunki prawa pobytu w Polsce, tak długo to prawo posiada, a członek jego rodziny może korzystać z pochodnego prawa pobytu. Prawo stałego pobytu również nie wygasa z powodu utraty ważności dokumentu, który je potwierdza.

Wynika to z deklaratoryjnego charakteru tych dokumentów: potwierdzają one prawo pobytu, ale go nie tworzą. Prawo pobytu obywatela UE i jego rodziny wynika z prawa Unii Europejskiej i przepisów krajowych, a nie z samego posiadania karty czy zaświadczenia. Dokument jest dowodem statusu — jego brak lub przeterminowanie nie odbiera samego statusu.

4. Ocena ryzyka i rekomendacja

Ryzyko niskie — status pobytowy. Samo przeterminowanie dokumentu nie powoduje utraty prawa pobytu ani prawa stałego pobytu; nie grozi za nie „utrata legalności" w rozumieniu przepisów o cudzoziemcach z państw trzecich (obywatele UE i ich rodziny podlegają odrębnemu reżimowi).

Ryzyko praktyczne — umiarkowane. Bez ważnego dokumentu możesz mieć trudność z wykazaniem statusu wobec pracodawcy, banku, ZUS, przy świadczeniach czy podczas podróży i kontroli. Ryzyko rośnie wraz z liczbą sytuacji, w których dokument jest wymagany.

Rekomendacja. Jeżeli posiadasz jeden ze starych dokumentów (wydany do 1 sierpnia 2021 r.), najbezpieczniej złożyć wniosek o nowy dokument do właściwego wojewody z wyprzedzeniem, przed 3 sierpnia 2026 r. Przed złożeniem warto potwierdzić aktualny formularz i wykaz załączników w urzędzie wojewódzkim; w razie wątpliwości co do własnej sytuacji (np. utrata pierwotnej podstawy pobytu, zmiana statusu rodzinnego) zasadna jest konsultacja prawna.