Koniec pracy w ruchu bezwizowym dla obywateli Wenezueli, Gruzji i Kolumbii

7 sierpnia 2026 r. w Dzienniku Ustaw ukazało się rozporządzenie, które zamyka jedną z najczęściej wykorzystywanych „furtek” zatrudnieniowych: obywatele Wenezueli, Gruzji i Kolumbii nie będą już mogli pracować w Polsce na podstawie zezwolenia na pracę, jeżeli przebywają tu tylko w ramach ruchu bezwizowego. Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie się zmienia, kogo to dotyczy, jak wygląda na tym tle polski rynek pracy oraz jakie legalne ścieżki zatrudnienia pozostają.

1. Co wprowadza rozporządzenie

Chodzi o rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2026 r. w sprawie wykazu państw, których obywatele posiadający zezwolenie na pracę nie są uprawnieni do wykonywania pracy w czasie pobytu na terytorium RP w ramach ruchu bezwizowego (Dz.U. 2026 poz. 1072). Akt wydano na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP (Dz.U. 2025 poz. 621).

Treść jest krótka i mieści się w trzech paragrafach:

• § 1 — obywatele Boliwariańskiej Republiki Wenezueli, Gruzji oraz Republiki Kolumbii nie są uprawnieni do wykonywania pracy na podstawie zezwolenia na pracę w czasie pobytu w ramach ruchu bezwizowego;
• § 2 — przepis przejściowy: osoby z tych państw, które rozpoczęły pracę w ruchu bezwizowym przed wejściem rozporządzenia w życie, mogą ją kontynuować na dotychczasowych zasadach do końca dozwolonego okresu pobytu bezwizowego;
• § 3 — rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

2. Kogo i czego dotyczy zakaz — a czego nie

To ograniczenie nie jest zakazem wjazdu ani pobytu. Obywatele Wenezueli, Gruzji i Kolumbii nadal mogą przyjechać do Polski w ruchu bezwizowym (pobyt do 90 dni w każdym okresie 180 dni), o ile nie zmienią się przepisy unijne o zwolnieniu z obowiązku wizowego. Zmienia się jedno, ale kluczowe: sam pobyt bezwizowy przestaje być tytułem, który pozwala legalnie pracować na zezwoleniu na pracę.

Zakaz nie obejmuje pracy wykonywanej na innej, „mocniejszej” podstawie pobytu, w szczególności:

• na wizie krajowej typu D (np. wizie w celu wykonywania pracy),
• na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy i wydanej na jego podstawie karty pobytu (w tym zezwolenia jednolitego — na pobyt czasowy i pracę).

Logika przepisu jest więc taka: ruch bezwizowy ma służyć krótkim pobytom (turystyka, wizyty rodzinne, biznes), a nie zarobkowaniu; praca cudzoziemca powinna wiązać się z bardziej sformalizowanym tytułem pobytowym.

3. Polski rynek pracy: ilu jest cudzoziemców i ilu rąk brakuje

Zmiana zapada w momencie, gdy rynek pracy wciąż jest napięty, a gospodarka mocno korzysta z pracy cudzoziemców. Najważniejsze liczby (dane ZUS oraz GUS na przełomie 2025/2026 i I poł. 2026 r.):

• do ZUS zgłoszonych jest ponad 1,3 mln cudzoziemców — ok. 8% wszystkich ubezpieczonych; w ciągu roku ich liczba wzrosła o ok. 95 tys.;
• największe grupy to obywatele Ukrainy (ok. 857 tys.) i Białorusi (ok. 139 tys.); Gruzini to ok. 26 tys. ubezpieczonych — trzecia co do wielkości grupa;
• bezrobocie rejestrowane w lipcu 2026 r. wyniosło ok. 5,9% (ok. 907 tys. osób w rejestrach), a według definicji Eurostatu Polska ma jedną z najniższych stóp bezrobocia w UE (ok. 3,1%);
• na koniec I kwartału 2026 r. w Polsce było ok. 100 tys. wolnych miejsc pracy; najwięcej wakatów dotyczy specjalistów, operatorów i monterów maszyn oraz pracowników usług.

Cudzoziemcy — w tym dotąd obywatele Kolumbii, Wenezueli i Gruzji — wypełniali lukę zwłaszcza w budownictwie, transporcie, logistyce, rolnictwie, usługach i prostej produkcji. To prace, których część krajowych pracowników nie podejmuje ze względu na warunki, prestiż lub wynagrodzenie, a nie dlatego, że „nie ma” chętnych fizycznie.

4. Dlaczego akurat te trzy kraje — gospodarka, bezpieczeństwo, polityka

Selektywny dobór państw sprawia, że rozporządzenie trudno tłumaczyć wyłącznie sytuacją na rynku pracy. W debacie publicznej ścierają się co najmniej trzy sposoby odczytania tej decyzji; przedstawiamy je jako stanowiska stron, a nie jako naszą ocenę.

Argument bezpieczeństwa i porządku (strona rządowa)

Resort pracy i MSZ wskazują, że ruch bezwizowy bywał systemowo wykorzystywany niezgodnie z przeznaczeniem — do zarobkowania z pominięciem wymogów, co sprzyjało nielegalnemu pobytowi i nielegalnemu powierzaniu pracy. Przywoływane są dane o skali zjawiska: liczba dokumentów legalizujących pracę wydanych obywatelom Kolumbii wzrosła z ok. 12,3 tys. (2023) do ok. 40,4 tys. (2024), a kontrole wykazywały wysoki odsetek nielegalnej pracy; w przypadku Gruzji podnoszony jest wątek przestępczości i przemytu ludzi. To wpisuje się w ogłoszoną w październiku 2024 r. strategię migracyjną i ogólne zaostrzenie polityki (mniej wiz, mniej nowych zezwoleń, więcej powrotów).

Argument gospodarczy (strona pracodawców)

Organizacje pracodawców zwracają uwagę, że przy utrzymującym się popycie na pracowników i wysokiej liczbie wakatów odcinanie kolejnego kanału napływu rąk do pracy może hamować wzrost i pogłębiać niedobory w branżach zależnych od migrantów. W tym ujęciu regulacja bywa oceniana jako „krótkowzroczna” wobec potrzeb gospodarki.

Wątek polityczny i wyborczy

W komentarzach pojawia się też teza, że tego typu twarde sygnały w polityce migracyjnej pełnią funkcję komunikatu politycznego, adresowanego do części elektoratu obawiającej się konkurencji na rynku pracy i rosnącej obecności cudzoziemców. Należy to traktować jako interpretację obecną w debacie, a nie fakt dający się udowodnić: rozporządzenie samo w sobie odwołuje się do przesłanek porządkowych i bezpieczeństwa, a nie do kalendarza wyborczego. Rzetelna ocena wymaga rozdzielenia trzech porządków — prawnego (co mówi przepis), gospodarczego (jaki jest efekt dla rynku) i politycznego (jak decyzja jest komunikowana).

5. Co robić: legalne ścieżki pracy i ocena ryzyka

Dla pracodawców i cudzoziemców z trzech objętych państw kluczowe jest przestawienie się z modelu „bezwiza + praca” na tytuł pobytowy, który pracę dopuszcza. Możliwe rozwiązania: