Skarga pracownika do PIP — czy pracodawca pozna jej autora?

Krótka odpowiedź: nie, chyba że skarżący wyrazi na to pisemną zgodę. Przepis jest jednoznaczny i nie zmieniła go nowelizacja z 2026 r. Wyjaśniamy, co dokładnie obejmuje ta ochrona i czego pracodawca może się realnie dowiedzieć.

1. Podstawa prawna ochrony

Zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy o PIP pracownicy wykonujący czynności kontrolne są obowiązani do nieujawniania informacji, że kontrola przeprowadzana jest w następstwie skargi, chyba że zgłaszający skargę wyrazi na to pisemną zgodę.

Zakres ochrony jest szerszy, niż mogłoby się wydawać. Przepis chroni nie tylko tożsamość skarżącego, ale sam fakt, że kontrola wynika ze skargi. Inspektor nie ma więc podstawy, by potwierdzić nawet, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem pracownika.

2. Czego pracodawca dowiaduje się faktycznie

Pracodawca poznaje zakres kontroli — z upoważnienia do jej przeprowadzenia — oraz ustalenia z protokołu kontroli, którego elementy określa art. 31 ust. 2 ustawy o PIP. Zakres tematyczny kontroli bywa wąski i to on pośrednio wskazuje obszar problemu, ale nie jest to informacja o skardze.

W protokole mogą też znaleźć się informacje uzyskane w trybie art. 23a ustawy o PIP — wyjaśnienia lub zeznania osób wezwanych przez okręgowego inspektora pracy właściwego dla ich miejsca zamieszkania lub pobytu (art. 31 ust. 2 pkt 7a). To materiał dowodowy, a nie ujawnienie autora skargi.

3. Dlaczego szukanie autora skargi jest ryzykowne

Próba ustalenia autora skargi i wyciągnięcia wobec niego konsekwencji rodzi kilka rodzajów odpowiedzialności naraz. Po pierwsze — zasada niedyskryminacji i zakaz nierównego traktowania w zatrudnieniu (art. 11(3) i art. 18(3a) Kodeksu pracy). Po drugie — ochrona dóbr osobistych pracownika.

Po trzecie — od 8 lipca 2026 r. odrębny zakaz z art. 34 ust. 2l ustawy o PIP: wydanie decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy nie może być podstawą jakiegokolwiek niekorzystnego traktowania pracownika. Naruszenie tego zakazu jest wykroczeniem z art. 281 § 1 pkt 1b Kodeksu pracy, zagrożonym grzywną od 2000 zł do 60 000 zł.

4. Co zrobić zamiast szukać autora

Skuteczniejsze jest potraktowanie zakresu kontroli jako informacji zwrotnej o obszarze, w którym firma ma problem. Jeżeli kontrola dotyczy ewidencji czasu pracy, przeglądowi podlega ewidencja — a nie lista podejrzanych.

Drugi krok to wewnętrzny kanał zgłoszeń. Sprawa, która wcześniej trafiła do organu, zwykle wcześniej nie miała gdzie trafić w firmie. Trzeci — rzetelne zastrzeżenia do protokołu w terminie 7 dni (art. 31 ust. 10 ustawy o PIP), jeżeli ustalenia są niepełne.