Przy pracy transgranicznej kluczowe jest, którego państwa ustawodawstwu podlega pracownik. Wyjaśniamy zasadę jednego ustawodawstwa, rolę formularza A1 i zasady delegowania w UE.
1. Koordynacja systemów w UE
W Unii Europejskiej, EOG i Szwajcarii obowiązuje koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego (rozporządzenia 883/2004 i 987/2009). Zasada podstawowa: osoba podlega ustawodawstwu jednego państwa — co do zasady tam, gdzie pracuje.
2. Formularz A1
A1 to zaświadczenie potwierdzające, którego państwa ustawodawstwu w zakresie zabezpieczenia społecznego podlega dana osoba. Przy delegowaniu pracownika pozwala utrzymać ubezpieczenie w kraju wysyłającym.
3. A co z obywatelami państw trzecich
Zasady koordynacji mogą obejmować także legalnie zatrudnionych obywateli państw trzecich przemieszczających się w UE — po spełnieniu warunków. Sytuację warto ocenić indywidualnie, bo zależy od statusu i trasy delegowania.
4. Ryzyko braku A1
Pokaż więcej: jak uzyskać formularz A1
Jak uzyskać A1
A1 wydaje instytucja właściwa (w Polsce — ZUS) na wniosek. Warto wystąpić o nie z wyprzedzeniem i mieć je przy sobie w trakcie pracy za granicą, bo bywa kontrolowane przez tamtejsze instytucje.
Delegujesz pracowników? Zadbamy o właściwe ubezpieczenie
Ustalimy właściwe ustawodawstwo, pomożemy uzyskać A1 i uniknąć podwójnego oskładkowania przy pracy transgranicznej.
Umów bezpłatną konsultacjęNota prawna: artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny: 2026 (rozporządzenia UE 883/2004 i 987/2009 o koordynacji zabezpieczenia społecznego).
Źródła: rozporządzenia UE 883/2004 i 987/2009; zus.pl — koordynacja. Powyższe omówienie ma charakter własny; przytoczone przepisy warto zweryfikować w aktualnym tekście ustawy przed podjęciem działań.