Bezpieczeństwo i higiena pracy to jedyny obszar, w którym inspektor może wstrzymać działalność zakładu w trakcie kontroli. Zestawiamy trzy filary sprawdzane najczęściej i środki, którymi organ dysponuje.
1. Badania profilaktyczne
Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie (art. 229 § 4 Kodeksu pracy). Wstępnym badaniom lekarskim podlegają osoby przyjmowane do pracy, z wyjątkami określonymi w art. 229 § 1(1) k.p.
Badania okresowe i kontrolne przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy, a pracodawca ponosi ich koszty (art. 229 § 3 i § 6 Kodeksu pracy). W kontroli sprawdzane są skierowania, orzeczenia i terminy ich ważności — najczęstsze naruszenie to dopuszczenie do pracy po upływie ważności orzeczenia.
2. Szkolenia w dziedzinie bhp
Nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 237(3) § 1 Kodeksu pracy). Pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bhp przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenie okresowych szkoleń w tym zakresie (art. 237(3) § 2 k.p.).
Szkolenia odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy. Dowodem w kontroli są karty szkolenia wstępnego oraz zaświadczenia ze szkoleń okresowych, wraz z programami szkoleń.
3. Ocena ryzyka zawodowego
Pracodawca ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko, a także informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 Kodeksu pracy).
W kontroli sprawdzana jest nie tylko sama dokumentacja oceny, ale i jej aktualność wobec rzeczywistych stanowisk oraz potwierdzenia poinformowania pracowników. Ocena sporządzona raz i nieaktualizowana po zmianie technologii lub organizacji pracy jest typowym ustaleniem pokontrolnym.
4. Środki, którymi dysponuje inspektor
W obszarze bhp inspektor ma najsilniejsze uprawnienia. Decyzje z art. 11 ust. 1 pkt 1–4 ustawy o PIP obejmują m.in. nakazanie usunięcia uchybień w ustalonym terminie, nakazanie wstrzymania prac lub działalności, skierowanie do innych prac oraz nakazanie wstrzymania eksploatacji maszyn. Decyzje te mogą być wydawane w formie ustnej lub wpisu do dziennika budowy (art. 34 ust. 1a).
W razie wniesienia odwołania od decyzji z art. 11 ust. 1 pkt 2–4 okręgowy inspektor pracy może wstrzymać ich wykonanie do czasu rozpatrzenia odwołania, jeżeli podjęte przez podmiot kontrolowany przedsięwzięcia wyłączają bezpośrednie zagrożenia życia lub zdrowia ludzi (art. 34 ust. 6 ustawy o PIP w brzmieniu nadanym nowelizacją).
Masz wątpliwości co do stanu bhp przed kontrolą?
Sprawdzimy kompletność badań profilaktycznych, szkoleń i oceny ryzyka zawodowego, a przy zatrudnieniu cudzoziemców — czy szkolenia i instrukcje są przekazane w zrozumiałym dla nich języku.
Umów bezpłatną konsultacjęNota prawna: artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny: sierpień 2026 (ustawa z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, Dz.U. z 2024 r. poz. 1712 ze zm., w brzmieniu nadanym ustawą z 11 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 473). Każda sprawa jest inna — przed podjęciem decyzji skonsultuj się z prawnikiem. Administrator danych: Dariusz Włodarczyk Kancelaria TRC.
Podstawa prawna i źródła: Art. 11 ust. 1 pkt 1–4 i art. 34 ust. 1a i 6 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2024 r. poz. 1712 ze zm.); art. 226, art. 229 § 1(1), § 3, § 4 i § 6, art. 237(3) § 1 i 2 oraz art. 283 § 1 Kodeksu pracy; art. 220 Kodeksu karnego. Tekst ustawy nowelizującej: Dziennik Ustaw 2026 poz. 473. Omówienie własne Centrum Obsługi Spraw Cudzoziemców.