Nowelizacja z 11 marca 2026 r. podwoiła widełki grzywien za wykroczenia przeciwko prawom pracownika i podniosła górną granicę mandatu nakładanego przez PIP. Poniżej dokładne kwoty i przepisy, w których zostały zmienione.
1. Nowe widełki w Kodeksie pracy
Art. 3 ustawy nowelizującej zmienił trzy przepisy karne Kodeksu pracy. W art. 281 § 1, art. 282 § 1 oraz art. 283 § 1 k.p. wyrazy „podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł” zastąpiono wyrazami „podlega karze grzywny od 2000 zł do 60 000 zł”.
W przypadkach kwalifikowanych podwyżka jest taka sama. W art. 281 § 2 oraz art. 282 § 3 k.p. wyrazy „podlega karze grzywny od 1500 zł do 45 000 zł” zastąpiono wyrazami „podlega karze grzywny od 3000 zł do 90 000 zł”.
- art. 281 § 1 k.p. (m.in. zawarcie umowy cywilnoprawnej w warunkach umowy o pracę) — od 2000 do 60 000 zł,
- art. 281 § 2 k.p. — od 3000 do 90 000 zł,
- art. 282 § 1 k.p. (m.in. niewypłacenie wynagrodzenia) — od 2000 do 60 000 zł,
- art. 282 § 3 k.p. — od 3000 do 90 000 zł,
- art. 283 § 1 k.p. (naruszenia bhp) — od 2000 do 60 000 zł.
2. Nowe wykroczenie: naruszenie zakazu odwetu
Nowelizacja dodała do art. 281 § 1 Kodeksu pracy punkt 1b. Wykroczeniem jest naruszenie zakazu, o którym mowa w art. 34 ust. 2l ustawy o PIP.
Zakaz ten stanowi, że wydanie decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy nie może być podstawą jakiegokolwiek niekorzystnego traktowania pracownika, a zwłaszcza nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie bez wypowiedzenia przez pracodawcę. Zwolnienie pracownika po decyzji PIP jest więc odrębnie karalne — grzywną od 2000 zł do 60 000 zł.
3. Mandat karny nakładany przez PIP
Zmieniono także art. 96 § 1a Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. W postępowaniu mandatowym w sprawach, w których oskarżycielem publicznym jest właściwy organ Państwowej Inspekcji Pracy, można nałożyć grzywnę w wysokości do 5000 zł.
Nowelizacja podniosła też do 10 000 zł górną granicę grzywny w postępowaniu mandatowym w przypadkach opisanych w art. 96 § 1b–1bc Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, w których dotychczas obowiązywała granica 5000 zł.
4. Okres dobrowolnego uporządkowania umów do 8 lipca 2027 r.
Ustawodawca przewidział wyłączenie odpowiedzialności. Zgodnie z art. 16 ustawy nowelizującej podmiot, który przed 8 lipca 2026 r. zawarł z osobą wykonującą pracę umowę cywilnoprawną — lub na rzecz którego osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem — mimo że stosunek ten spełnia wszystkie cechy stosunku pracy z art. 22 § 1 k.p., i który w terminie 12 miesięcy od wejścia ustawy w życie dobrowolnie doprowadzi do stanu zgodnego z prawem przez zawarcie umowy o pracę, nie podlega odpowiedzialności określonej w art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.
Wyłączenie dotyczy odpowiedzialności wykroczeniowej z tego jednego przepisu. Nie znosi skutków składkowych ani podatkowych zmiany podstawy zatrudnienia.
Rozważasz uporządkowanie umów przed upływem terminu?
Ocenimy, które umowy realnie spełniają cechy z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, policzymy skutki zmiany podstawy zatrudnienia i — przy cudzoziemcach — sprawdzimy wpływ na legalność ich pracy.
Umów bezpłatną konsultacjęNota prawna: artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny: sierpień 2026 (ustawa z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, Dz.U. z 2024 r. poz. 1712 ze zm., w brzmieniu nadanym ustawą z 11 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 473). Każda sprawa jest inna — przed podjęciem decyzji skonsultuj się z prawnikiem. Administrator danych: Dariusz Włodarczyk Kancelaria TRC.
Podstawa prawna i źródła: Art. 281 § 1 pkt 1b, § 1 i § 2, art. 282 § 1 i § 3 oraz art. 283 § 1 Kodeksu pracy w brzmieniu nadanym art. 3 ustawy nowelizującej; art. 34 ust. 2l ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2024 r. poz. 1712 ze zm.); art. 96 § 1a i § 1b–1bc Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia; art. 16 ustawy z 11 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 473). Tekst ustawy nowelizującej: Dziennik Ustaw 2026 poz. 473. Omówienie własne Centrum Obsługi Spraw Cudzoziemców.