Zasiłek pielęgnacyjny 215,84 zł przy cukrzycy — czy dostanie go cudzoziemiec?

W lipcu 2026 r. media znów przypomniały, że osoby chorujące na cukrzycę mogą pobierać zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie — bez względu na dochód. Publikacje adresowane są jednak do obywateli polskich i seniorów. Cudzoziemca interesuje inne, kluczowe pytanie: czy przy moim tytule pobytowym w ogóle mam do tego świadczenia prawo? Poniżej wyjaśniamy podstawę prawną, wskazujemy, które grupy cudzoziemców są uprawnione, a które wykluczone, i oceniamy ryzyka.

1. Czym jest zasiłek pielęgnacyjny i ile wynosi

Zasiłek pielęgnacyjny to świadczenie opiekuńcze uregulowane w art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 1208). Przyznaje się go w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Kwota wynosi obecnie 215,84 zł miesięcznie i nie podlega corocznej waloryzacji — kolejna weryfikacja kwot świadczeń rodzinnych przypada na 2027 r.

Zgodnie z art. 16 ustawy świadczenie przysługuje przede wszystkim: niepełnosprawnemu dziecku; osobie powyżej 16. roku życia z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; osobie powyżej 16. roku życia z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia; a także osobie, która ukończyła 75 lat (z mocy prawa). Cukrzyca nie jest wymieniona w ustawie jako samodzielna przesłanka — liczy się orzeczony stopień niepełnosprawności i wynikające z niego ograniczenia.

2. Czy cudzoziemiec z cukrzycą ma prawo do zasiłku

Zasiłek pielęgnacyjny należy do świadczeń rodzinnych, więc krąg uprawnionych cudzoziemców wyznacza art. 1 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. To najważniejsza różnica względem artykułów pisanych „dla Polaków": nie każdy cudzoziemiec legalnie przebywający w Polsce jest uprawniony. Ustawa wymienia m.in.:

• cudzoziemców, do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, lub gdy wynika to z dwustronnych umów o zabezpieczeniu społecznym,
• posiadaczy zezwolenia na pobyt stały oraz zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE,
• posiadaczy karty pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy" — z ważnymi wyłączeniami (m.in. praca na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, przyjęcie w celu studiów lub pracy sezonowej, praca na podstawie wizy),
• osoby z określonymi zezwoleniami na pobyt czasowy (m.in. praca w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, Niebieska Karta UE, wybrane przesłanki z art. 186 ustawy o cudzoziemcach) — jeżeli zamieszkują w Polsce z członkami rodzin,
• osoby ze statusem uchodźcy lub ochroną uzupełniającą oraz beneficjentów ochrony czasowej z numerem PESEL ze statusem UKR — jeżeli zamieszkują z rodziną w Polsce.

Dodatkowo art. 1 ust. 3 wymaga, aby uprawniony zamieszkiwał na terytorium Polski przez okres zasiłkowy, w którym otrzymuje świadczenie (chyba że przepisy o koordynacji lub umowy dwustronne stanowią inaczej).

3. Cukrzyca a orzeczenie o niepełnosprawności — jak udokumentować

Podstawą zasiłku nie jest sama diagnoza cukrzycy, lecz orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Wydaje je Powiatowy (Miejski) Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Dopiero mając orzeczenie, składa się wniosek o samo świadczenie w organie gminy (ośrodek pomocy społecznej / centrum świadczeń), również elektronicznie przez aplikację mObywatel lub portal Emp@tia.

W praktyce orzeczniczej samo dobre wyrównanie wyniku hemoglobiny glikowanej (HbA1c) bywa odczytywane na niekorzyść wnioskodawcy. Dlatego — jak wskazują poradniki dla pacjentów — warto przedstawiać nie tylko zaświadczenie lekarskie, ale też realny obraz choroby: wydruki z systemów ciągłego monitorowania glikemii (np. LibreView, Dexcom Clarity), epizody nocnych niedocukrzeń i wahań poziomu cukru oraz opis ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu. To element praktyki, a nie ustawowa przesłanka — ocena należy do składu orzekającego.

4. Wyłączenia, ryzyka i rekomendacja

Nawet przy spełnieniu warunku pobytowego i posiadaniu orzeczenia trzeba pamiętać o wyłączeniach z ustawy. Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Nie łączy się też z dodatkiem pielęgnacyjnym wypłacanym przez ZUS (dotyczy to najczęściej emerytów i osób pobierających rentę) — jeżeli przysługuje dodatek z ZUS, zasiłku z gminy się nie otrzyma. Dodatek pielęgnacyjny z ZUS jest zwykle wyższy, więc dla większości uprawnionych to rozwiązanie korzystniejsze; wybór między nimi wymaga porównania konkretnych kwot w danej sprawie.

Ocena ryzyka. Dla cudzoziemca najczęstsze ryzyka to: (1) odmowa z uwagi na tytuł pobytowy spoza katalogu art. 1 ust. 2 — ryzyko realne, zwłaszcza przy krótkich zezwoleniach na pobyt i pracę oraz pracy na podstawie wizy; (2) negatywne orzeczenie zespołu, gdy dokumentacja nie oddaje realnych ograniczeń — ryzyko ograniczane rzetelną dokumentacją medyczną; (3) kolizja z dodatkiem pielęgnacyjnym ZUS. Od decyzji odmownej organu gminy przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego (14 dni), a od orzeczenia o niepełnosprawności — odwołanie do wojewódzkiego zespołu. Przed złożeniem wniosku warto zweryfikować własny tytuł pobytowy i skompletować dokumentację, aby nie „spalić" sprawy błędem formalnym.