Cudzoziemiec na zleceniu lub B2B — co z zezwoleniem po zmianie umowy

Reforma Państwowej Inspekcji Pracy z 11 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 473) zmieniła nie tylko ustawę o PIP. Znowelizowała także ustawę z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP (Dz.U. 2025 poz. 621), rozstrzygając wątpliwość, która blokowała pracodawców: czy przejście z umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę wymaga nowego zezwolenia na pracę. Nie wymaga — przy zezwoleniu na pracę i przy oświadczeniu. Przy zezwoleniu jednolitym na pobyt i pracę sprawa wygląda inaczej i o tym też piszemy niżej.

1. Dwa nowe przepisy

Zezwolenie na pracę — art. 33 ust. 2 pkt 3

Art. 33 ust. 2 ustawy z 20 marca 2025 r. zawiera katalog sytuacji, w których zmiana albo wydanie nowego zezwolenia na pracę na rzecz polskiego podmiotu powierzającego pracę nie są wymagane. Ustawa z 11 marca 2026 r. dodała do niego punkt 3: gdy polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi i cudzoziemiec zawarli umowę o pracę zamiast umowy cywilnoprawnej albo gdy w decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, stwierdzono istnienie stosunku pracy.

Oświadczenie o powierzeniu pracy — art. 69 pkt 5

Analogicznie w art. 69 tej samej ustawy, który wylicza przypadki, gdy wpis nowego oświadczenia o powierzeniu pracy do ewidencji oświadczeń nie jest wymagany. Dodany punkt 5 ma identyczną treść.

2. Co z tego wynika w praktyce

Przepisy obejmują dwie różne sytuacje:

1. dobrowolną zmianę — strony same zawierają umowę o pracę zamiast umowy zlecenia lub innej umowy cywilnoprawnej;
2. zmianę wymuszoną — istnienie stosunku pracy stwierdza decyzja z art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIP.

W obu przypadkach dotychczasowe zezwolenie na pracę albo wpisane do ewidencji oświadczenie pozostaje podstawą powierzenia pracy. Pracodawca, który wykonuje polecenie inspektora z art. 11 ust. 2 ustawy o PIP i zawiera umowę o pracę, nie wpada więc równocześnie w zarzut powierzenia pracy bez wymaganego dokumentu legalizującego.

3. Czego te przepisy nie załatwiają

To wąskie wyłączenie i nie należy go rozciągać. Poza jego zakresem pozostają:

• zmiana pracodawcy — nowy podmiot powierzający pracę potrzebuje własnego tytułu do powierzenia pracy;
• zmiana stanowiska lub rodzaju pracy wykraczająca poza dotychczasowy zakres obowiązków;
• tytuł pobytowy — zmiana podstawy zatrudnienia nie tworzy i nie przedłuża prawa pobytu. Legalność pobytu i legalność pracy to dwa niezależne tory;
• obniżenie wynagrodzenia poniżej wskazanego w dokumencie legalizującym pracę.

Warto też pamiętać, że art. 69 pkt 3 ustawy już wcześniej pozwalał zwiększyć wymiar czasu pracy lub liczbę godzin pracy do pełnego wymiaru bez nowego oświadczenia, a pkt 4 — zmienić nazwę stanowiska bez zmiany zakresu obowiązków cudzoziemca.

4. Uwaga na zezwolenie jednolite na pobyt i pracę

Nowe przepisy dotyczą zezwolenia na pracę (art. 33 ustawy z 20 marca 2025 r.) i oświadczenia o powierzeniu pracy (art. 69 tej ustawy). Nie rozstrzygają sytuacji cudzoziemca, który pracuje na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wydanego przez wojewodę.

Tam obowiązuje własny mechanizm. Zgodnie z art. 118 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wskazuje się między innymi podmiot powierzający pracę, stanowisko lub rodzaj pracy, najniższe wynagrodzenie, wymiar czasu pracy oraz rodzaj umowy, na podstawie której cudzoziemiec ma wykonywać pracę (pkt 5). Art. 120 ust. 1 pkt 3 przewiduje zaś zmianę zezwolenia na wniosek cudzoziemca, jeżeli zamierza on wykonywać pracę na innych warunkach niż określone w art. 118 ust. 1 pkt 2–5.

5. Ryzyko po stronie współpracy B2B

Kontrola PIP obejmuje dziś także podmioty, na rzecz których pracę świadczą osoby prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą — art. 13 pkt 1 ustawy o PIP w brzmieniu nadanym reformą, i to za okres roku poprzedzającego dzień rozpoczęcia kontroli, bez względu na podstawę świadczenia pracy.

Jeżeli współpraca B2B z cudzoziemcem ma w rzeczywistości cechy z art. 22 § 1 Kodeksu pracy — podporządkowanie, wyznaczone miejsce i czas, brak ryzyka gospodarczego po stronie wykonawcy — sama forma prawna nie chroni. Art. 22 § 1¹ Kodeksu pracy przesądza, że zatrudnienie w takich warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy bez względu na nazwę umowy, a § 1² zakazuje zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu tych warunków.

Do tego dochodzi pytanie, czy cudzoziemiec w ogóle mógł wykonywać pracę na tej podstawie: prowadzenie działalności gospodarczej przez cudzoziemca podlega odrębnym ograniczeniom, a tytuł pobytowy bywa związany z konkretną formą aktywności.

6. Co to znaczy dla Ciebie

Dla pracodawcy: jeżeli rozważasz uporządkowanie zatrudnienia cudzoziemców i przejście na umowy o pracę, argument „stracimy zezwolenie” przestał być aktualny — przy zezwoleniu na pracę i przy oświadczeniu. Zweryfikuj natomiast, czy nowe warunki (stanowisko, wynagrodzenie, wymiar) mieszczą się w dokumencie legalizującym pracę, czy tytuł pobytowy pozostaje ważny i czy podstawą nie jest zezwolenie jednolite, które wymaga zmiany u wojewody.

Dla cudzoziemca: zmiana zlecenia na umowę o pracę nie unieważnia Twojego zezwolenia na pracę ani wpisanego do ewidencji oświadczenia. Zmienia natomiast Twoją sytuację składkową, podatkową i uprawnienia pracownicze — zwykle na korzystniejszą.